Maura, prezervatiflerin hayat kurtarıcı olduğuna inanıyor.
43 yaşındaki Maura, Ohio’da yaşamaktadır ve bu sorunun ilk olarak 20’li yaşlarında kendisini gösterdiğini aktarıyor.
“Korunmasız cinsel ilişkiden sonra cinsel organımda yanma hissi hissetmeye başladım,” diyor.
Mahremiyetini korumak amacıyla ismi değiştirilen Maura, bu durumu partnerine söylemekte tereddüt etti.
Partneri gitmeden önce bekledi ve durumu çözmek için iyice yıkandı. Sabun ve kayganlaştırıcı gibi kişisel bakım ürünlerini değiştirmeyi de denedi, ancak sorun daha da kötüleşti; şişlik ve kızarma belirtileri ortaya çıktı. Tüm bu belirtiler yalnızca spermle temas ettiğinde meydana geliyordu.
Sonunda partnerinden ayrıldı ve sürekli prezervatif kullanan biriyle ilişki yaşamaya başladı.
“Bir gece cinsel ilişki sonrası yatakta uzanırken aniden dilim şişmeye başladı,” diye anlatıyor yaşadığı durumu.
“Partnerim ne olduğunu görünce ‘Boğuluyorsun!’ diye bağırarak astım spreyimi alıp ağzımın köşesine soktu. Şanslıydım çünkü hâlâ nefes alabiliyordum,” şeklinde konuştu.
Aynı zamanda astım ve birçok alerjisi bulunan Maura, prezervatifte bir sızıntı olabileceğini düşünüyor. Artık hem kendisi hem de partneri prezervatif kullanımında çok daha dikkatli. Sperm alerjisi olabileceğini ise başına gelene kadar bilmiyordu.
Nadir görülen bu durum, bazı insanların bağışıklık sisteminin diğer insanlara karşı aşırı tepkiler vermesiyle sonuçlanıyor. Bu rahatsızlıklar genellikle sağlığı, işleri, ilişkileri ve genel yaşam kalitesini etkiliyor. Ancak bu tepkilere neden olan faktörler hâlâ büyük ölçüde belirsizliğini koruyor. Gerçek alerjiler mi, yoksa başka bir durum mu söz konusu? Bilim insanları bazı ipuçları toplamaya başlarken, bu garip tepkiler vücudumuzun kimyası ve bağışıklık sisteminin tuhaflıkları hakkında daha fazla bilgi sunuyor.
Tenden yayılanlar
Başka bir insanın vücuduna karşı alerji, genellikle vücutta dış ürünlerle temas sonucu gelişiyor. Örneğin, tende bulunan deodorantlar ve traş losyonları gibi sentetik kokular da bu duruma neden olabiliyor. 150’den fazla koku, temas alerjisi ile ilişkilendiriliyor.
Ancak tetikleyiciler her zaman net olmayabiliyor. Ağır düzeyde mast hücresi aktivasyon sendromu olan bir kadın, eşinin kokusuna karşı alerjik tepki geliştirdi. Bu sendrom, enfeksiyonlarla savaşan hücrelerin işlevselliğini kaybetmesine yol açıyor.
Avusturya’daki Kepler Üniversitesi Hastanesi’nden Dr. Sabine Altrichter, henüz kanıtlanmamış olsa da, mast hücresi aktivasyon sendromu bulunan bazı hastaların doğal vücut kokularına ve diğer insanların tenlerinden yayılan kimyasallara karşı duyarlılık gösterdiğini belirtiyor.
Ten, vücut kokusuna katkıda bulunan birçok kimyasalı serbest bırakıyor. Bu ten gazları arasında, ham petrolde bulunan ve boya ile plastik gibi ürünlerin yapımında kullanılan tolüen gibi kimyasallar da yer alıyor.
İnsanlar bu maddeleri bilerek alabiliyor; örneğin uyuşturucu madde olarak kullanıldığında. Ancak, çalıştıkları ortamda maruz kalarak da bu maddeleri alabiliyorlar. Tolüen, aynı zamanda tütün dumanındaki birçok kimyasaldan biri olarak da bulunuyor.
“İnsanlar Bana Alerjik” (PATM) sendromunu yaşayanlar, diğer insanlara karşı gelişen reaksiyonların anlaşılmasına katkıda bulunabilir.
PATM, alışılmadık ve insanları izole eden bir sendromdur. Yanlarında bulunan insanlar öksürme ve boğulma hissi gibi alerjik tepkiler geliştirebilirler.
2023 yılında Japonya’daki Tokai Üniversitesi’nden Yoshika Sekine ve arkadaşları, PATM sendromu yaşadıklarını söyleyen kişilerin tenlerinin saldığı gazları inceleyen bir araştırma gerçekleştirdi. İncelenen 75 ten gazı arasında en yaygın olanı tolüen oldu. PATM hastaları, bu kimyasalı normal insanlara kıyasla 39 kat daha fazla salgılıyordu.
“Tolüen, solunum sırasında havadan alınıyor. Zararlı bir madde olduğundan genellikle karaciğerde işleniyor ve idrarla atılıyor. Ancak PATM hastalarında tolüen işleme yeteneği azalıyor ve bu nedenle kanda birikiyor ve ten yoluyla salınıyor,” diye ekliyor Sekine.
Sekine, ayrıca PATM sendromunun hâlâ genel olarak tanınmadığını ve teşhis kriterlerinin bulunmadığını vurguluyor.
Diğer yandan, ter alerjisi olan kişiler genellikle diğer insanların değil, kendi terlerine karşı duyarlılık geliştiriyorlar.
Nadir görülen saç alerjisinde ise reaksiyon, saçın kendisine karşı değil, dışarıdan gelen maddelere karşı gelişiyor. Örneğin, saç bakımında kullanılan keratinde bulunan formaldehit türevleri ya da kedi sahiplerinin saçına geçen kedi proteini gibi.
Vücut sıvıları
Alerjik reaksiyonlar, vücut sıvılarında taşınan belirli alerjenlerle de tetiklenebilir.
İngiltere’deki bir vakada, Brezilya cevizine alerjisi olan bir kadın, birkaç saat önce karışık fındık-fıstık yiyen bir erkekle cinsel ilişkiye girdikten sonra kurdeşen ve solunum güçlüğü yaşadı. Üstelik erkek, ilişkiden önce dişlerini, tırnaklarını ve tenini temizlemişti.
Ağır alerjisi olan bireylerde kabuklu yemiş alerjisi, öpüşme sırasında da reaksiyonlara neden olabiliyor.
Öpüşme esnasında sorun yaratan en yaygın alerji kabuklu yemiş alerjisi iken, meyve, sebze, deniz ürünleri ve süt tüketiminden sonra salya da alerjik tepkilere yol açabiliyor.
Antibiyotik alerjisi bulunan kadınlar, bu ilaçları kullanan erkeklerle vajinal ve oral ilişki sonrası olumsuz reaksiyonlar yaşadıklarını bildiriyorlar.
Ancak bu dış alerjenlerin yanı sıra, belirli vücut sıvılarındaki proteinler de alerjik tepkilere neden olabiliyor. Bazı doktorların bildiği ancak çoğunun farkında olmadığı başka bir tetikleyici ise sperm.
Sperm alerjisi ya da seminal plazma aşırı duyarlılığı durumunda, bu vücut sıvısıyla temas eden kişiler çeşitli semptomlar, kaşıntı ve kurdeşenden, potansiyel olarak yaşamı tehdit eden anaflaktik şoka kadar farklı belirtiler yaşayabiliyorlar.
Geçen yıl gerçekleştirilen bir çalışmaya göre, bu durum genelde 20’li ve 30’lu yaşlarındaki bireylerde görülüyor, ancak kayıtlara geçen vaka sayısı 100’den az.
Bu hassasiyetin en sık ilişkili olduğu alerjen, prostatta bulunan ve bağışıklık tepkisini tetikleyebilen seminal plazmadaki bir antikor. Sperm, büyük ölçüde bu sıvıdan oluşuyor ve reaksiyon, spermden ziyade bu sıvıdaki bir proteine karşı gelişiyor.
Cincinnati Üniversitesi’nden alerji ve immünoloji uzmanı Prof. Jonathan Bernstein, seminal plazma aşırı duyarlılığı olan bireylerin vücutlarında tam olarak ne yaşandığının net olmadığını vurguluyor. Bernstein, bu hastalığa dair yeterli hayvan modeli bulunmadığını ve geniş kapsamlı bir çalışma için gereken hasta sayısının mevcut olmadığını belirtiyor.
Sperm alerjisi vakaları lokalize ya da sistemik olabiliyor. Semptomlar lokalize ve temas alanıyla sınırlı olduğunda genellikle vajinanın et
