Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Umut Mert Aksoy, sıcak havaların ruh sağlığı üzerindeki etkileri hakkında önemli bilgiler paylaştı.
Prof. Dr. Aksoy, sıcak hava dalgalarının insan psikolojisinde yarattığı olumsuz etkileri vurgulayarak, “Bu yaz günlerinde, sıcak hava kentleri boğarken, gece ve gündüz arasında bir karmaşa yaşanıyor. Bu durum, insan psikolojisinin kırılganlaşmasına yol açıyor. Artan sıcaklıklar, fiziksel rahatsızlıkların yanı sıra, zihinsel dengemizi tehdit eden dalgalanmalara da neden olabiliyor. Öfke patlamaları, tahammülsüzlük, huzursuzluk, dikkatsizlik ve kaygı gibi durumlar, yalnızca bireysel zaaflar olarak değil, çevresel baskının ruhsal yansımaları olarak ele alınmalıdır” dedi.
“FİZYOLOJİK ETKİLER GÖZ ARDI EDİLMEMELİ”
Sıcak havanın fizyolojik etkilerini değerlendiren Prof. Dr. Aksoy, “İnsan vücudu, artan sıcaklığa karşı bir hayatta kalma refleksi geliştirmektedir. Damarlar genişler, kalp atışları hızlanır ve terleme artar. Ancak bu fizyolojik değişiklikler, beyin fonksiyonlarını da olumsuz etkileyebilir. Sıcak havalarda kortizol ve adrenalin seviyeleri yükselir, uyku düzeni bozulur ve derin uykuya dalmak zorlaşır. Uyku yoksunluğu, yalnızca yorgunluk yaratmakla kalmaz, aynı zamanda dikkat, bellek ve duygudurum üzerinde de olumsuz etkilere neden olur. Uykusuzluk, irritabilite ve karar verme zorluğu gibi sorunlara yol açabilir” şeklinde konuştu.
“SOSYAL İLİŞKİLERDE GERİLİM OLABİLİR”
Yaz mevsiminde özellikle dikkat gerektiren işlerde performans kaybı ve sosyal ilişkilerde gerilim yaşandığını belirten Prof. Dr. Aksoy, “Kronik psikiyatrik hastalığı bulunan bireylerde hastaneye yatış oranlarında artış, şizofreni gibi psikolojik bozukluklarda semptomların alevlenmesi ve bipolar bozuklukta manik atak sıklığında artış gözlemlenmiştir. Bu durum, yalnızca bilimsel yayınlarla değil, hastane servislerinin doluluk oranları ve acil servislere yansıyan tabloyla da net bir şekilde görülmektedir” ifadelerini kullandı.
“UYKU DÜZENİ BOZULABİLİR”
Aşırı sıcakların uyku düzenine olumsuz etkileri olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Aksoy, “Sıcak havalarda vücut, gece boyunca yeterince soğuyamaz ve bu durum uykuya dalma süresini uzatır. Uyku evreleri bozulur ve dinlendirici derin uyku azalır. Sonuç olarak, ertesi gün sinirlilik, kaygı ve unutkanlık gibi sorunlarla karşılaşılabilir. Bu nedenle akşam saatlerinde ekran kullanımını azaltmak, serinletici duşlar almak ve uyku ortamını havalandırarak serin tutmak önemlidir. Uyku hijyeni uygulamaları, sıcak dönemlerde daha da kritik hale gelir. Odanın ısısını düşürmek için perdeleri kapatmak, vantilatör kullanmak veya doğal kumaşlardan yapılmış çarşaflar kullanmak gibi basit ama etkili yöntemler tercih edilmelidir” dedi.
“GÜNLÜK SIVI ALIMI 2.5-3 LİTRE SEVİYESİNE ÇIKARILMALI”
Beslenme ve sıvı alımının psikolojik dayanıklılığı belirleyen önemli bir faktör olduğunu belirten Prof. Dr. Aksoy, “Yaz aylarında su tüketimi, fiziksel sağlığın yanı sıra zihinsel dengeyi de doğrudan etkiler. Su kaybı, halsizliğin yanı sıra karar verme zorlukları ve dikkatte dağılma gibi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle günlük sıvı alımının 2.5-3 litre seviyesine çıkarılması ve idrar rengi açık sarı olacak şekilde takip edilmesi önemlidir. Aşırı yağlı ve baharatlı gıdalardan kaçınılmalı ve hafif, sindirimi kolay, su içeriği yüksek yiyecekler tercih edilmelidir. Alkol ve yüksek kafein içeren içeceklerin aşırı tüketimi, kaygı ve huzursuzluk düzeyini artırarak risk faktörüne dönüşebilir” şeklinde konuştu.
“KIYAFET KONUSUNA DA DİKKAT EDİLMELİ”
Prof. Dr. Aksoy, giyim tercihlerinin ruhsal iyilik hali üzerindeki etkilerine de değinerek, “Vücut ısısının düzenlenebilmesi için açık renkli, teri emen ve nefes alabilen pamuklu veya keten gibi doğal kumaşlardan üretilmiş giysiler tercih edilmelidir. Sentetik ve koyu renkli kıyafetler, beden ısısını artırırken, terleme nedeniyle rahatsızlık hissine de neden olabilir. Özellikle psikiyatrik hassasiyeti olan bireylerde, böyle dışsal rahatsızlıklar içsel gerilime dönüşebilir” dedi.
“DESTEK ALMAK İSTEYEN BİREYLERE ÖNERİLER”
Yaz aylarında ruhsal destek arayışında olan bireylerin dikkat etmesi gereken hususları paylaşan Prof. Dr. Aksoy, “Psikolojik destek talebi, yaz aylarında genellikle göz ardı edilen bir konu olmaya devam ediyor. Ancak yaz mevsimi, birçok kişi için yalnızlık, sosyal izolasyon ve gündelik düzenin bozulması gibi etkenlerle birleşerek psikolojik kırılganlık yaratabilir. Ruhsal destek ihtiyacı, yalnızca kriz anlarında değil, mevsimsel risk dönemlerinde de dikkate alınmalıdır. Hastane polikliniklerinin yanı sıra, toplum ruh sağlığı merkezleri, mobil danışmanlık hizmetleri ve üniversitelere bağlı psikolojik danışmanlık birimleri, destek ağına dahil edilmelidir. Özellikle yaşlı bireyler, yalnız yaşayanlar, kronik ruhsal rahatsızlığı olanlar ve yoksunluk koşullarındaki bireyler için erken müdahale programları devreye alınmalıdır. Sıcak dönemlerde psikiyatrik başvuruların artmasına rağmen, tedaviye yönelimin de aynı oranda olmaması, bu alanda farkındalık çalışmalarının önemini artırmaktadır. Unutulmamalıdır ki, bireyin psikolojik bütünlüğü yalnızca iç dinamiklerle değil, çevresel koşullarla da şekillenir. Yüksek sıcaklık, bireyin ruhsal eşiğini zorlayan görünmez bir uyarandır. Her zorlanma, uygun müdahale edilmezse, bir çöküşe zemin hazırlayabilir. Bu sebeple yaz mevsimi sadece tatil değil; ruhsal dengeyi koruma dönemi olarak da değerlendirilmelidir” ifadelerini kullandı.
