Barselona Küresel Sağlık Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen bir araştırma, erken ve orta çocukluk döneminde hava kirliliğine daha fazla maruz kalan çocukların beyinlerindeki önemli bağlantıların daha zayıf olduğunu ortaya koydu. Çalışma, Environment International dergisinde yayımlandı.
Hava kirliliğinin beyin gelişimi üzerindeki etkilerini inceleyen bu araştırma, belirli kortikal ve subkortikal beyin ağları içindeki işlevsel bağlantıların azaldığını göstermektedir. Bu bağlantılar, düşünme, algı ve hareket kontrolü gibi bilişsel işlevlerin yerine getirilmesinde büyük önem taşıyan birbirine bağlı beyin yapılarından oluşan sistemlerdir.
Çalışma, Hollanda’nın Rotterdam kentinden 3 bin 626 çocuğun verilerini inceleyerek, katılımcıların yaşadıkları çevredeki hava kirliliği düzeylerini, PM2,5 ve PM10 gibi partikül maddelerin ve azot dioksit seviyelerinin ölçümleri ile bir araya getirilen istatistiksel modellerle analiz etti. Bu süreçte beyin bağlantıları; amigdala, hipokampüs, kaudat çekirdek gibi 13 kortikal ağ ve 3 subkortikal alan üzerinden değerlendirilmiştir.
Çocukların, 10 ve 14 yaşlarında dinlenme halinde beyin görüntüleme tekniğiyle iki kez tarama yaptırdıkları ve doğumdan 3 yaşına kadar hava kirliliğine maruz kalma durumlarının incelendiği belirtildi. Elde edilen bulgulara göre, doğumdan 3 yaşına kadar hava kirliliğine maruz kalmanın amigdala gibi önemli beyin bölgeleri arasındaki bağlantıları zayıflattığı ortaya çıktı.
AKCİĞER VE BEYNE ULAŞIM
Doç. Dr. Ayta, hava kirliliğinin sağlık üzerindeki olumsuz etkilerine dair açıklamalarda bulundu. Hava kirliliğini iç ve dış hava kaynaklı kimyasal, fiziksel veya biyolojik ajanların etkisiyle oluşan kirlilik biçimi olarak tanımladı.
Ayta, havadaki kirleticilerin kaynaklarını evsel ısınma, yemek pişirme, trafik ve sanayi faaliyetleri gibi etkenlerle ilişkilendirerek, ozon, kükürt dioksit, azot dioksit ve çeşitli partikül maddelerin bu kirliliğin bileşenleri arasında yer aldığını vurguladı.
İki ayrı kategoride tanınan partikül maddenin 2,5 ile 10 mikrometre arasındaki boyutların PM2,5 ve PM10 olarak adlandırıldığını belirten Ayta, daha küçük olanların kan yoluyla hızlı bir şekilde akciğerlere ulaşabileceğine dikkat çekti. Ayrıca, koku alım sinirleri üzerinden doğrudan beyne ulaşabildiği de kanıtlanmıştır.
Anne karnında hava kirliliğine maruz kalmanın neden olduğu olumsuz sonuçlara da değinen Ayta, erken doğum, düşük doğum tartısı ve doğum sonrası sağlık sorunları ile birlikte doğumsal anomaliler gibi durumlardan bahsetti. Bu konularda ailelerin ve uzmanların farkındalıklarını artırmalarının önemine vurgu yaptı.
Ayrıca, hava kirliliğinin arttığı dönemlerde hastanelere başvuru sayılarının da artış gösterdiğini ifade eden Ayta, epilepsi, baş ağrısı gibi sorunların yanı sıra Multiple Skleroz, Parkinson ve Alzheimer hastalıkları ile hava kirliliği arasında bir ilişki olduğuna dikkat çekti.
“İLK ÇİZGİDEKİ DÜZENLER”
Hava kirliliğinin en çok hamile kadınlar, bebekler, çocuklar ve yaşlılar üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirten Ayta, bu grupların havanın yere daha yakın olduğu için daha fazla partiküle maruz kaldığını ifade etti. Çocukların henüz gelişmemiş solunum sistemi nedeniyle hava kirl
