Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ve Yardımcısı JD Vance ile yaptığı görüşmenin ardından, Washington’un istediği maden anlaşmasına imza atmaya hazır olduğunu belirtti.
Anlaşmanın detayları henüz netleşmiş değil. Ancak Trump’ın Ukrayna‘nın değerli mineral rezervlerine büyük bir ilgi gösterdiği biliniyor.
Bunlar, özellikle pil ve yüksek teknoloji ürünlerinin üretiminde önemli bir rol oynuyor.
Ukrayna‘da önemli miktarda bulunan minerallerden biri lityum. Lityum, akıllı telefonlarda ve elektrikli araçlarda kullanılan pillerin temel bileşenidir.
Ülke, bugüne kadar hiç lityum üretimi gerçekleştirmedi.
Üstelik, ABD’nin portföyünde Ukrayna‘dan daha fazla lityum rezervi var.
Peki, ABD neden kendi bakımından rezervlerinden daha fazla üretim artırmıyor?
Ukrayna Devlet Jeoloji Müdürlüğü, ülkede 500 bin tonluk lityum rezervi bulunduğunu duyurdu.
Bu, Avrupa’nın en büyük lityum rezervi olarak kaydediliyor.
Amerika Birleşik Devletleri Coğrafya Araştırmaları Kurumu (USGS) ise dünya genelindeki toplam lityum rezervinin 71 milyon ton olduğunu açıkladı.
Üretim çoğunlukla Arjantin, Avustralya, Kanada, Şili ve Çin’de gerçekleştirilirken, ABD de son zamanlarda yeni rezervler keşfetti.
Üretilen lityumun yaklaşık dörtte üçü, pil üretiminde kullanılmaktadır.
Sovyet döneminde gerçekleştirilen araştırmalar, Ukrayna‘nın orta bölgeleri ve günümüzde Rusya’nın işgali altındaki doğu bölgelerinde lityum rezervlerinin bulunduğunu ortaya koymuştu.
2017 yılında, Ukrlitiivydobuvannia adlı maden şirketi lityum çıkarımı için gerekli izinleri aldı.
Birmingham Stratejik Elementler ve Kritik Mineraller Merkezi’nden Prof. Anderson, “Ukrayna’nın maden rezervlerine dair verilerin güvenilirliğinden kimse emin değil. Ülke, rezervlerini olduğundan fazla da gösterebilir.” ifadesini kullandı.
ABD’nin lityum rezervleri ne durumda?
USGS’in 2021 verilerine göre, ABD’nin 8,3 milyon ton lityum rezervi bulunduğu kaydedildi.
Ekim 2024’te Arkansas’ta ek bir 4,5 milyon ton büyüklüğünde büyük bir rezerv keşfedildi.
Buna rağmen, ülkede şu anda yalnızca bir lityum madeni aktif durumda.
İngiltere’deki Birmingham Üniversitesi Metalurji Fakültesi’nden Dr. Gavin Harper, “Lityum üretimi piyasa koşullarına bırakıldığı ve diğer ülkeler daha ucuza lityum sunduğu için ABD’deki üretim azaldı.” şeklinde değerlendirdi.
Prof. Anderson, ABD’de kimsenin pil endüstrisinin bu kadar hızlı büyüyeceğini öngöremediğini de ekledi.
USGS’e göre, ABD lityum talebinin yarısını ithalat ile karşılıyor; bu ithalatın büyük kısmı ise Şili ve Arjantin’den geliyor.
ABD’nin Ukrayna’dan mineral talebinin arka planı
Çin, dünya lityum rezervlerinin yüzde 16,5’ine sahip olduğunu belirtse de, analistlere göre rafine kapasitesinin yüzde 60’ı ve lityum-iyon pil üretiminin yüzde 75’i Çin’de gerçekleşiyor.
Dr. Harper, “Çin, lityum pil üretiminde büyük bir başarı elde etti çünkü bunu planlı endüstri stratejileri çerçevesinde gerçekleştirdiler.” açıklamasında bulundu.
ABD hükümeti, Çin’in lityum ve diğer kritik mineraller üzerinde mutlak bir hakimiyet kurmak istemesine karşı endişeli bir tavır sergiliyor.
