ABD Başkanı Donald Trump, son günlerde gazetecilere verdiği bir demeçte, Ukrayna’nın sahip olduğu önemli nadir toprak elementlerini öne çıkardı ve bu unsurlar üzerinden Ukrayna ile bir maden anlaşması yapabileceklerini dile getirdi.
Bu geliştirme üzerine, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, anlaşma metniyle birlikte Kiev’e gitti; ancak Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, anlaşmayı imzalamaktan vazgeçti. Zelenskiy, anlaşmanın Ukrayna’nın çıkarlarına hizmet etmediğini belirterek, güvenlik garantisi talep etti.
ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Mike Waltz, Zelenskiy’nin anlaşmayı imzalamaktan kaçınmasının Trump için büyük bir hayal kırıklığı yarattığını ifade etti.
Gelişmeler doğrultusunda, yenilenmiş bir maden anlaşmasının yakın bir zamanda imzalanabileceği öngörülüyor. Trump, Zelenskiy’nin önümüzdeki haftalarda Beyaz Saray’ı ziyaret edebileceğini belirterek, maden anlaşmasını imzalamayı umduğunu aktardı.
NADİR TOPRAK ELEMENTLERİNİN ÖNEMİ VE DÜNYADAKİ DAĞILIMI
Ukrayna – ABD ilişkilerindeki gerginliği artıran nadir toprak elementleri, teknoloji ve savunma sanayi açısından kritik öneme sahip. Elektronik cihazların temel bileşenlerini oluşturan bu elementler, savaş uçaklarının stratejik parçalarında da kullanılmaktadır.
Nadir toprak elementleri, toplamda 17 özel elementi kapsayan bir terimdir ve bunlardan 15’i lantanit grubu içerisinde yer almaktadır. Lantan, seryum, praseodim, neodimyum, gadolinyum, terbiyum, disprosyum, holmiyum, erbiyum, tulyum, iterbiyum, lutesyum, prometyum, samaryum, itriyum ve evropiyum bu gruptaki elementlerdendir.
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), ilgili elementlerin alışılmadık fiziksel ve kimyasal özellikler barındırdığını ve bu nedenle enerji, savunma gibi birçok sektörde kullanıldığını belirtmektedir.
Bu elementlerin üretiminde Çin, açık bir üstünlük sağlamakta. USGS verilerine göre, Çin son 20-30 yılda nadir toprak elementleri üretiminin yüzde 90’ını gerçekleştirdi. Ancak son yıllarda bu oranın yüzde 80 seviyelerine düştüğü bildirilmektedir.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın yayımladığı bir raporda, Çin’in nadir toprak elementleri rezervinin dünya genelindeki toplam rezervin %37’sini oluşturduğuna yer verilirken, bu ülkeyi yüzde 18 ile Vietnam ve Brezilya takip etmektedir.
Dünya genelinde nadir element rezervleri mevcut olmasına rağmen, bu rezervlerin dağınık olması ve maden çıkarma maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle ülkeler için ekonomik açıdan cazip görünmemektedir.
