Türkiye‘de gerçekleştirilen bir araştırmaya göre, kahve siparişi verirken baristayla kısa bir sohbet etmek veya otobüsten inmeden önce sürücüye teşekkür etmek gibi basit etkileşimler, bireylerin mutluluğunu artırıyor.
Araştırmanın baş araştırmacısı, Sabancı Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi’nden Esra Aşcıgil, BBC Türkçe‘ye verdiği demeçte, “Sadece sohbet etmek değil; otobüsten inen sürücüye teşekkür etmek veya mahallede karşılaştığınız tanıdıklarla selamlaşmak gibi eylemler de bireylerin refahını olumlu etkiliyor.” dedi.
Türkiye‘nin farklı bölgelerinde bu tür davranışları inceleyen çalışma, İstanbul’un yabancılara selam vermek, teşekkür etmek ve onlarla sohbet başlatmak noktasında ülke genelinde daha aktif olduğunu ortaya koydu.
Kuzeydoğu Anadolu halkı, teşekkür etme konusunda öne çıkarken, Batı Marmara ise yabancılarla sohbet etme konusunda dikkat çekiyor.
Bazı akademisyenler, İstanbul gibi büyük şehirlerin küçük etkileşimler için daha fazla fırsat sunduğunu savunurken, diğerleri büyük kentlerin bu tarz sosyal ilişkileri zayıflattığını belirtiyor.
Kısa etkileşimlerin mutluluğu artırma nedenleri nelerdir?
Kapıyı tutmak, yola vermek, gülümsemek
Günlük hayatta nezaketin sağlık, mutluluk ve sosyal deneyimlerle bağlantısını araştıran birçok çalışma mevcut. Bunlar arasında “en kapsamlı yurttaş bilimi projesi” olarak anılan Nezaket Testi (Kindness Test), 2021 yılında İngiltere’de Sussex Üniversitesi ve BBC Radio 4 işbirliğiyle yapıldı.
Bu çalışma sırasında 140’tan fazla ülkeden 60 bin katılımcı, başkalarından gördükleri nezaket davranışlarıyla ilgili çevrimiçi anket doldurdu. Sussex Üniversitesi’nden Nezaketin Psikolojisi konusunda uzman olan Prof. Dr. Gillian Sandstrom, BBC Türkçe‘ye yaptığı açıklamada, insanların nezaket olarak algıladıkları davranışları şu şekilde sıraladı:
“Tanımadıkları birinin kapıyı tutması, markette ağır eşyaları taşımak, önlerindeki araca yol vermek, toplu taşımada başkalarına yer vermek, süresi dolmamış park cezalarını paylaşmak, gülümsemek, teşekkür etmek, iltifat etmek ve kısa sohbetler etmek…”
Araştırmanın bir diğer önemli bulgusu ise nezaketin insanların genel refahına olumlu etkisinin olduğu yönündeydi. Ayrıca dışa dönük kişilerin, dindarların ve kadınların nezaket konusunda daha fazla etkin olduğu gözlemlenmiştir.
Ancak Nezaket Testi’nin İngilizce dilinde yapılması, uluslararası katılımı kısıtlayan bir unsur olmuştur. Bu çalışmanın ardından, Türkiye‘de benzer bir araştırmaya destek verme fırsatı bulan Sandstrom, Sabancı Üniversitesi tarafından yürütülen bu çalışmanın 2023 yılında yayımlandığını belirtti.
Cinsiyet ve eğitim fark ediyor mu?
Sabancı Üniversitesi’nde sosyal psikoloji alanında çalışan bir araştırma grubu, Nezaket Testi’nin verileriyle birlikte araştırma şirketi KONDA ile işbirliği içerisinde Türkiye genelinde veri topladı.
Çalışma, Türkiye’yi Batı Karadeniz, Batı Marmara, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve İstanbul dahil olmak üzere 12 bölgeye ayırdı. Bu bölgelerde yaşayan üç binden fazla yetişkine, az tanıdıkları kişilerle selamlaşma, teşekkür etme ya da sohbet başlatma eylemlerinin uygulanabilirliği hakkında sorular yöneltildi.
BBC Türkçe’ye konuşan araştırmanın başyazarı Esra Aşcıgil, “Duygusal bağ kurmadığımız bireylerle olan etkileşimlerin insanlar üzerindeki tatmin duygusuna olumlu etkileri olduğunu gözlemledik.” dedi.
Aşcıgil, araştırmanın verilerini analiz ederken
